Ruiten Aa-pad

Dit pad is 125 km. lang, waarvan 68% onverhard. Het slingert door Westerwolde en bestaat uit 9 etappes, die in lengte variëren van 11 tot 18 km. Westerwolde, in de zuidpunt van de provincie Groningen, is een licht glooiende zandrug langs de Duitse grens. Door de variatie in het landschap en de rust is het een wandelgebied bij uitstek. U vindt er bossen, heide, oude houtwallen, esdorpen, vennen, moerassen, beken en akkerland. Én rivierduinen, overblijfselen uit de IJstijd. De levensader is de Ruiten Aa. De beek stroomt bij Ter Apel de provincie binnen. Dan heet hij nog de Runde, vervolgens wordt het de Bosbeek en midden in de Ter Apeler bossen wordt het de Ruiten Aa. De beek slingert zo’n 30 km. naar het noorden om in Wessinghuizen, ten zuiden van Wedde, samen met de Mussel Aa uit te monden in de Westerwoldse Aa. Op cultuurhistorisch gebied is de regio zeer interessant : Een 550 jaar oud klooster in Ter Apel, de 14de eeuwse Burcht te Wedde , de Giezelbaarg, waar veroordeelden werden terechtgesteld, grenspalen uit de tijd van Napoleon, het AGO – dorp ( aardappelen, groenten, ooft ), de oude AVEBE –fabriek in Ter Apel, de oude melkfabriek in Laude, monumentale boerderijen, middeleeuwse kerken…..en de vele vestingwerken langs de grens die een omweg waard zijn. Er staan vestingwandelingen in en rond Bourtange, Oudeschans en de Lethe op de site. Toen wij in 2002 in Sellingen kwamen wonen vonden wij het doodzonde dat er hier geen streekpad ofwel een lange – afstand – rondwandelpad was, zoals het Drenthe – en het Twentepad. Als lange afstandswandelaars hadden wij er al zoveel gelopen. Daarom hebben wij besloten om er maar zelf een te maken. Wij kenden de streek al redelijk goed toen wij hier kwamen. Dat is de laatste jaren alleen maar beter geworden. Dankzij de Ecologische Hoofd Structuur is het beekdal veelal beschermd natuurgebied. Het hermeanderen is nog bezig; de beek kronkelt weer op vele plaatsen Daardoor verandert er ook veel. Er komen nieuwe paden bij. Oude paden verdwijnen. Het internet is een ideaal medium voor zo’n situatie. Wij hopen van ganser harte dat er nog meer paden langs de Ruiten Aa komen. Wandelen langs het water, dat is wandelen met vijf sterren. Dit streekpad gaat van de Wedderbergen naar de Duitse grens ten zuiden van Ter Apel en met een andere route een paar kilometer over de grens terug naar de Wedderbergen. Omdat het pad niet gemarkeerd is, verwijzen we zo mogelijk naar bestaande merktekens, zoals die van het Noaberpad, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de Ommetjes. Als u niet van A naar B wilt lopen, kunt u onze Westerwolde Lussen lopen. Het kan bijna niet anders: Na het lopen van het “Ruiten Aa-pad” houdt u een beetje van Westerwolde. Laat het ons weten.
Margriet en Gijs Smeets.

Routekaart

Ruiten Aa-pad, etappe 1

De 12 km lange etappe start in Wedderveer en eindigt in Smeerling.

Deze etappe start in Wedderveer bij het villapark Weddermeer en gaat via de Hoorndermeeden naar de Burcht te Wedde en dan langs de Westerwoldse en de Ruiten Aa naar Gasterij Natuurlijk Smeerling. De etappe biedt een scala aan landschappen. In Wedderveer is het recreatiegebied de Wedderbergen met zwemplas, bossen en stuifduinen. Even later dalen we af naar de Hoorndermeeden, een laag gelegen boezemgebied langs de Westerwoldse Aa. De burcht in Wedde kent geen vredige geschiedenis, maar nu is het een kinderhotel en een B&B. De tuin is prachtig. We gaan verder langs de Westerwoldse en de Ruiten Aa naar de Geselberg, waar vroeger heksen werden verbrand. Bij een kunstwerk in Wessinghuizen, de Skyline, zijn zitplaatsen voor de wandelaar. Tot het eindpunt alleen maar variatie : houtwallen, een uitkijktoren, een pad langs de Mussel Aa en het esgehucht Ter Wupping. Tenslotte komen we in Smeerling met zijn monumentale boerderijen. 74% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De Westerwoldse Aa De Westerwoldse Aa

Ruiten Aa-pad, etappe 2

De 14 km lange etappe start in Smeerling en eindigt in Jipsinghuizen.

Deze etappe start in Smeerling bij Gasterij Natuurlijk Smeerling en gaat via het Metbroekbos, Ellersinghuizen en de Doene Es naar Hotel de Waalehof in Jipsinghuizen. Achter de parkeerplaats begint een betonnen voetpad langs de Ruiten Aa en het Metbroekbos. In dit bos blijft het oude hout liggen ten gunste van mossen, zwammen, insecten en vogels. Het gebied wordt begraasd door Lakenvelders. Af en toe is de stier erbij. Geen probleem : er is een alternatieve route beschreven. Het Ellersinghuizerveld wordt heringericht voor de kleinschalige landbouw zoals dat in de 19de eeuw gewoon was. Via kleine weggetjes en paden komen we in Wollinghuizen langs een bijzondere theetuin, Moenieks. De Ruiten Aa krijgt hier in de nabije toekomst zijn oude meanders weer terug. Er komt ook een voetpad door het veld. Nu lopen we nog over het fietspad, de oude stoomtrambaan van Winschoten naar Ter Apel, naar Jipsinghuizen. 67% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

Smeerling, beschermd dorpsgezicht Smeerling, beschermd dorpsgezicht

Ruiten Aa-pad, etappe 3

De 10 km lange etappe start in Jipsinghuizen en eindigt in 9551 AE Sellingen.

Deze etappe brengt de wandelaar vanaf Hotel de Waalehof In Jipsinghuizen naar de Hof van Sellingen via het begrazingsgebied de Breedwisch, de Sellinger bossen en het Theater van de Natuur. Op de hoek van de Wollinghuizerweg is het verhaal over de slag bij Jipsinghuizen in 1665 te lezen. Tegenover het monument staat achter een hoge heg het oude tramhuis van de stoomtram ofwel "Ol Graitje", zo genoemd, omdat ze zo snel liep als een oude griet. De tram en het standbeeld van Eddy Roos in de Ruiten Aa herinneren aan "De hel Van Jipsinghuizen", de werkverschaffing. In de Breedwisch stroomt een oude meander van de Ems (D) . Honden zijn niet toegestaan. Er is een alternatief voor wandelaars met een hond. Tenslotte gaan we langs de Ruiten Aa naar het Theater van de Natuur, een kijkheuvel. Op de trappen staan gedichten van bekende Nederlanders. Kees Stip opende de serie met de woorden: "Levend water komt en gaat er, nu en later is er hoop”. 77% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

Het standbeeld van Eddie Roos in de sneeuw Het standbeeld van Eddie Roos in de sneeuw

Ruiten Aa-pad, etappe 4

De 17 km lange etappe start in Sellingen en eindigt in Ter Borg.

Deze etappe, een rondwandeling, brengt de wandelaar naar het monumentale es-gehucht Ter Borg, de heide, Borgertange, de plas in Sellingerbeetse en de bossen bij Jipsingboertange. Een pad langs de Ruiten Aa leidt naar de heide. Via Borgertange gaan we naar een rechtlijniger gebied, Sellingerbeetse: het ontgonnen aardappelland. Ede Staal bezong het als volgt: "Doar woar het vrouger kraben en knooien was”. Daar is een zwemplas, ontstaan door het werk van zandzuigers. Langs het water zijn leuke doorkijkjes op het doorgaans helblauwe water en het strand, dat 's zomers vol zwemmers en zonaanbidders is. In de bossen van Jipsingboertange is het stil. Het is een omweg waard, al is het alleen maar om de verschillen in opvatting over landinrichting door de jaren heen te ervaren. Bij de brug over de Ruiten Aa in Ter Borg is de enge plek, zo werd de kinderen wijs gemaakt. Het is een diepe bron, waar je wel eens gegrepen kon worden door een akelige heks. 65% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De Ruiten Aa bij Ter Borg De Ruiten Aa bij Ter Borg

Ruiten Aa-pad, etappe 5

De 12 km lange etappe start in Ter Borg en eindigt in Ter Apel.

Deze etappe start in Ter Borg, brengt de wandelaar langs de Ruiten Aa en Laude en eindigt bij het klooster en het Boschhuis midden in de Ter Apeler bossen. Laude is bekend om de oude melkfabriek en het Lauder kaasvat. Sinds 1976 is het gedaan met de bedrijvigheid in Laude, maar het kaasvat wordt nog steeds geproduceerd en is wereldwijd in gebruik voor de productie van Edammer kazen. Het gebouw krijgt een nieuwe bestemming. Nu is er al een biologische slagerij, de Woeste Grond en een Rustpunt voor toeristen. Laude is ontstaan rond een tange, een dekzandrug. Het landschap is er nog zoals het vroeger was. Verderop verandert de omgeving, het wordt boerenland. We volgen dan een voetpad over het traject van een oude trambaan, de Middelbroekmeersterweg, een breed voetpad met bomen. Dan volgen we de rivier tot het bos om te eindigen op de vroegere, middeleeuwse kloosterenclave bij het parkachtige kloosterbos. Nu is het een toeristisch trekpleister. 80 % van deze wandeltocht is onverhard.
Met dank aan Jakob Been en zijn boek "De Ter Apeler bossen".

Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De Ruiten Aa in de mist De Ruiten Aa in de mist

Ruiten Aa-pad, etappe 6

De 18 km lange etappe start in Ter Apel en eindigt in 9551 AE Sellingen.

Deze etappe brengt de wandelaar naar Sellingen langs de Bosbeek, over het Ruiten Aa-kanaal met een kabelbaan en over de Leidijk naar de Duitse grens. De Bosbeek heeft nog iets bijzonders: je kunt het water via stapstenen oversteken. Het hoeft niet, want er is ook een brug. Ook bijzonder is de kabelbaan over het kanaal, dat hoeft ook niet, maar dat betekent dan wel omlopen. Tussen Ter Apel en Sellingen is gedeeltelijk boerenland met wat minder wandelpaden. Ter overbrugging is er gekozen voor een fietsroute vlak over de grens in Duitsland. Geen natuurgebied, maar wel een heel rustig een uurtje lopen in het buitenland. Terug in Westerwolde passeren we de Kloosterboerderij met refter, winkel en terras Voorbij het kanaal gaan we via kleine paadjes door een afwisselend coulisselandschap naar Sellingen. Er zijn vlonders aangelegd om de natte gedeelten te overbruggen. In het dorp gaan we over het kerkpad langs de kerk uit de 14de eeuw. 48% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De ingang van het klooster in Ter Apel. De ingang van het klooster in Ter Apel.

Ruiten Aa-pad, etappe 7

De 17 km lange etappe start in Sellingen en eindigt in Vlagtwedde.

Deze etappe gaat via de noordes naar het noordelijk deel van de Sellinger bossen en daarna over smalle, soms doodlopende, landelijke weggetjes, fietspaden en bosranden door het Weenderveld, dat in de vorige eeuw is ontgonnen door de arbeiders van de werkverschaffing. Ten noorden van het Weenderveld ligt het Ellersinghuizerveld, dat onlangs in verband met de Ecologische Hoofdstructuur is veranderd in een natuurgebied in wording, begraasd door koeien en geiten. Het is de bedoeling dat het kleinschalige landschap van omstreeks 1850 wordt hersteld als cultuurhistorisch erfgoed en wordt teruggebracht in de toestand zoals het was vóór de ontginningen. Het Lieftinghsbroekbos grenst aan dit veld. Dit oerbos van 20 ha. is een Natura 2000 gebied en bedekt met blauwgrasland, een zeldzaam bloemrijk gras met onder meer orchideeën. Het is daarom niet toegankelijk. Wel toegankelijk met vele wandelpaden is het dal van de Ruiten Aa en het recreatiegebied rondom het Villapark Emslandermeer. 63% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De houtwal aan de Noordesweg in Sellingen De houtwal aan de Noordesweg in Sellingen

Ruiten Aa-pad, etappe 8

De 11 km lange etappe start in Vlagtwedde en eindigt in Onstwedde.

Het is niet ver lopen om vanaf het villapark Emslandermeer midden in de natuur te zijn. Een fietspad langs de slingerende Ruiten Aa biedt uitzicht over het dal. Het zandpad langs het Mussel Aa – kanaal is daarentegen strak. In het bos bij Ter Wupping kronkelen de paden weer. En dat is ook zo in het stroomgebied van de Mussel Aa. Hier hebben de graafmachines hun werk gedaan om de Mussel Aa weer een natuurlijke loop te geven. Dit is een oud coulisselandschap met rivierduinen, bosjes, waterloopjes, dalen langs het water, windsingels, akkertjes en weiden. Het buurtschap Höfte ten noorden van Onstwedde heeft nog het een en ander te bieden. Aan de Wessingtangerweg is een prachtige boerderij, een rijksmonument. Aan het einde van het fietspad naar Holte staat sinds 1983 een kunstwerk, de Hooiruiters. Dat zijn pyramidevormige stellages voor het drogen van gras. Een hoger gelegen zandweg, het Stobke, een bult in het veld, een overblijfsel uit de late ijstijd gaat naar Onstwedde. 62% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

Winter in Westerwolde Winter in Westerwolde

Ruiten Aa-pad, etappe 9

De 14 km lange etappe start in Onstwedde en eindigt in Wedderveer.

Als u een rondje om de kerk maakt, heeft u ruim zicht op de Nicolaaskerk uit 1500, de Juffertoren en de omgeving. Aan de Juffertoren is een legende verbonden. Drie rijke zusters hadden een liederlijk leven geleid. Ze kregen berouw en besloten uit elkaar te gaan. Op de plek waar ze terecht kwamen, bouwden ze drie identieke torens ter ere van God. De juffer die in Onstwedde uitkwam, kreeg ruzie met de bouwmeester, die uit wraak een gedraaide spits bouwde, die scheef lijkt te staan, maar de toren staat recht in het lood. In Schildwolde ( Gr.) staat de andere Juffertoren. In Holwierde ( Gr.) stond de derde, maar die is verdwenen.
Ten noordoosten van Onstwedde komt u in het bos van Ter Wupping, bij de Roege Baarg en de Oude Loop, een zijarm van de Ruiten Aa. U loopt langs rivierduinen, hoge essen, moerassen en slingerende waterloopjes. Een sprookjesachtig gebied, waarover vele verhalen zijn verteld. Het bekendste verhaal is dat van Roege Wilt, een ellendeling die je maar beter niet kon tegenkomen. Hij woonde in een hol op de Roege Baarg.
In Oud Veele bent u weer in de bewoonde wereld. Oud-politicus en medeoprichter van PROVO Roel van Duijn heeft van 1977 tot 1982 op Veelerweg nr. 12 gewoond. Hij was toen biologisch kaasboer.
Dit is het gebied van de houtwallen. U loopt over en langs de wallen naar het noorden, naar Wedde. Tenslotte gaat het via het kerkenpad naar het recreatiegebied de Wedderbergen. Rechts ziet u nog een kolk, genaamd de Jeudenkolke. Volgens het verhaal is een Joodse inwoner uit Wedde hier met zijn koets verdronken, omdat zijn paarden op hol sloegen.
De etappe eindigt bij de TOP - locatie in Wedderveer, even voorbij de zwemplas. 79% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De Nicolaaskerk met de Juffertoren De Nicolaaskerk met de Juffertoren