Ruiten Aa-pad

Dit pad is 128 km. lang, waarvan 68% onverhard. Het slingert door Westerwolde en bestaat uit 9 etappes, die in lengte variëren van 11 tot 18 km. Westerwolde, in de zuidpunt van de provincie Groningen, is een licht glooiende zandrug langs de Duitse grens. Door de variatie in het landschap en de rust is het een wandelgebied bij uitstek. U vindt er bossen, heide, oude houtwallen, esdorpen, vennen, moerassen, beken en akkerland. Én rivierduinen, overblijfselen uit de IJstijd. De levensader is de Ruiten Aa. De beek stroomt bij Ter Apel de provincie binnen. Dan heet hij nog de Runde, vervolgens wordt het de Bosbeek en midden in de Ter Apeler bossen wordt het de Ruiten Aa. De beek slingert zo’n 30 km. naar het noorden om in Wessinghuizen, ten zuiden van Wedde, samen met de Mussel Aa uit te monden in de Westerwoldse Aa. Op cultuurhistorisch gebied is de regio zeer interessant : Een 550 jaar oud klooster in Ter Apel, de 14de eeuwse Burcht te Wedde , de Giezelbaarg, waar veroordeelden werden terechtgesteld, grenspalen uit de tijd van Napoleon, het AGO – dorp ( aardappelen, groenten, ooft ), de oude AVEBE –fabriek in Ter Apel, de oude melkfabriek in Laude, monumentale boerderijen, middeleeuwse kerken…..en de vele vestingwerken langs de grens die een omweg waard zijn. Er staan vestingwandelingen in en rond Bourtange, Oudeschans en de Lethe op de site. Toen wij in 2002 in Sellingen kwamen wonen vonden wij het doodzonde dat er hier geen streekpad ofwel een lange – afstand – rondwandelpad was, zoals het Drenthe – en het Twentepad. Als lange afstandswandelaars hadden wij er al zoveel gelopen. Daarom hebben wij besloten om er maar zelf een te maken. Wij kenden de streek al redelijk goed toen wij hier kwamen. Dat is de laatste jaren alleen maar beter geworden. Dankzij de Ecologische Hoofd Structuur is het beekdal veelal beschermd natuurgebied. Het hermeanderen is nog bezig; de beek kronkelt weer op vele plaatsen Daardoor verandert er ook veel. Er komen nieuwe paden bij. Oude paden verdwijnen. Het internet is een ideaal medium voor zo’n situatie. Wij hopen van ganser harte dat er nog meer paden langs de Ruiten Aa komen. Wandelen langs het water, dat is wandelen met vijf sterren. Dit streekpad gaat van de Wedderbergen naar de Duitse grens ten zuiden van Ter Apel en met een andere route een paar kilometer over de grens terug naar de Wedderbergen. Omdat het pad niet gemarkeerd is, verwijzen we zo mogelijk naar bestaande merktekens, zoals die van het Noaberpad, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de Ommetjes. Als u niet van A naar B wilt lopen, kunt u onze Westerwolde Lussen lopen. Het kan bijna niet anders: Na het lopen van het “Ruiten Aa-pad” houdt u een beetje van Westerwolde. Laat het ons weten.
Margriet en Gijs Smeets.

Routekaart

Ruiten Aa-pad, etappe 1

De 12 km lange etappe start in Wedderveer en eindigt in Smeerling.

Deze etappe start in Wedderveer bij het villapark Weddermeer en gaat via de Hoorndermeeden naar de Burcht te Wedde en dan langs de Westerwoldse en de Ruiten Aa naar Gasterij Natuurlijk Smeerling. De etappe biedt een scala aan landschappen. In Wedderveer is het recreatiegebied de Wedderbergen met zwemplas, bossen en stuifduinen. Even later dalen we af naar de Hoorndermeeden, een laag gelegen boezemgebied langs de Westerwoldse Aa. De burcht in Wedde kent geen vredige geschiedenis, maar nu is het een kinderhotel en een B&B. De tuin is prachtig. We gaan verder langs de Westerwoldse en de Ruiten Aa naar de Geselberg, waar vroeger heksen werden verbrand. Bij een kunstwerk in Wessinghuizen, de Skyline, zijn zitplaatsen voor de wandelaar. Tot het eindpunt alleen maar variatie : houtwallen, een uitkijktoren, een pad langs de Mussel Aa en het esgehucht Ter Wupping. Tenslotte komen we in Smeerling met zijn monumentale boerderijen. 74% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De Westerwoldse Aa De Westerwoldse Aa

Ruiten Aa-pad, etappe 2

De 12 km lange etappe start in Smeerling en eindigt in Jipsinghuizen.

Deze etappe start in Smeerling bij Gasterij Natuurlijk Smeerling en gaat via het Metbroekbos, Ellersinghuizen, de Doene Es en het dal van de Ruiten Aa tussen Renneborg en Jipsinghuizen naar Hotel de Waalehof. Achter de parkeerplaats in Smeerling begint een voetpad langs de rivier en het Metbroekbos. In dit bos blijft het oude hout liggen ten gunste van mossen, zwammen, insecten en vogels. Het gebied wordt begraasd door Lakenvelders. Af en toe is de stier erbij. Geen probleem : er is een alternatieve route beschreven. Het Ellersinghuizerveld wordt heringericht voor de kleinschalige landbouw zoals dat in de 19de eeuw gewoon was. Via kleine weggetjes en paden komen we even voorbij Renneborg langs een bijzondere theetuin, Moenieks. De Ruiten Aa heeft hier zijn oude meanders weer terug. Er is nu een nieuw voetpad dwars door het veld langs de slingerende rivier en de vistrappen. Tenslotte is er nog een smal paadje door het bos langs de oude loop. 80% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

Smeerling, beschermd dorpsgezicht Smeerling, beschermd dorpsgezicht

Ruiten Aa-pad, etappe 3

De 10 km lange etappe start in Jipsinghuizen en eindigt in 9551 AE Sellingen.

Deze etappe brengt de wandelaar vanaf Hotel de Waalehof In Jipsinghuizen naar de Hof van Sellingen via het begrazingsgebied de Breedwisch, de Sellinger bossen en het Theater van de Natuur. Op de hoek van de Wollinghuizerweg is het verhaal over de slag bij Jipsinghuizen in 1665 te lezen. Tegenover het monument staat achter een hoge heg het oude tramhuis van de stoomtram ofwel "Ol Graitje", zo genoemd, omdat ze zo snel liep als een oude griet. De tram en het standbeeld van Eddy Roos in de Ruiten Aa herinneren aan "De hel Van Jipsinghuizen", de werkverschaffing. In de Breedwisch stroomt een oude meander van de Ems (D) . Honden zijn niet toegestaan. Er is een alternatief voor wandelaars met een hond. Tenslotte gaan we langs de Ruiten Aa naar het Theater van de Natuur, een kijkheuvel. Op de trappen staan gedichten van bekende Nederlanders. Kees Stip opende de serie met de woorden: "Levend water komt en gaat er, nu en later is er hoop”. 77% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

Het standbeeld van Eddie Roos in de sneeuw Het standbeeld van Eddie Roos in de sneeuw

Ruiten Aa-pad, etappe 4

De 17 km lange etappe start in Sellingen en eindigt in Ter Borg.

Deze etappe, een rondwandeling, brengt de wandelaar naar het monumentale es-gehucht Ter Borg, de heide, Borgertange, de plas in Sellingerbeetse en de bossen bij Jipsingboertange. Een pad langs de Ruiten Aa leidt naar de heide. Via Borgertange gaan we naar een rechtlijniger gebied, Sellingerbeetse: het ontgonnen aardappelland. Ede Staal bezong het als volgt: "Doar woar het vrouger kraben en knooien was”. Daar is een zwemplas, ontstaan door het werk van zandzuigers. Langs het water zijn leuke doorkijkjes op het doorgaans helblauwe water en het strand, dat 's zomers vol zwemmers en zonaanbidders is. In de bossen van Jipsingboertange is het stil. Het is een omweg waard, al is het alleen maar om de verschillen in opvatting over landinrichting door de jaren heen te ervaren. Bij de brug over de Ruiten Aa in Ter Borg is de enge plek, zo werd de kinderen wijs gemaakt. Het is een diepe bron, waar je wel eens gegrepen kon worden door een akelige heks. 65% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De Ruiten Aa bij Ter Borg De Ruiten Aa bij Ter Borg

Ruiten Aa-pad, etappe 5

De 13 km lange etappe start in Ter Borg en eindigt in Ter Apel.

Deze etappe start in Ter Borg en brengt de wandelaar via het Lijkenpad langs de Ruiten Aa naar Rustpunt de Woeste Grond bij de oude melkfabriek in Laude. De route eindigt bij het klooster en het Boschhuis midden in de Ter Apeler bossen. Laude is bekend om de oude melkfabriek en het Lauder kaasvat. Sinds 1976 is het gedaan met de bedrijvigheid in Laude, maar het Westerwolder kaasvat wordt nog steeds geproduceerd voor de Edammer kazen. Het gebouw krijgt een nieuwe bestemming. Nu is er al een biologische slagerij. Laude is ontstaan rond een tange, een dekzandrug. Het landschap is er nog zoals het vroeger was. Verderop verandert de omgeving, het wordt boerenland. We volgen dan een voetpad over het traject van een oude trambaan, de Middelbroekmeersterweg, een breed pad met bomen. Dan volgen we de Ruiten Aa tot het bos om te eindigen op de middeleeuwse kloosterenclave bij het parkachtige kloosterbos. Nu is het een toeristisch trekpleister. 87 % van deze wandeltocht is onverhard.
Met dank aan Jakob Been en zijn boek "De Ter Apeler bossen".
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

Langs het Lijkenpad aan de Ruiten Aa Langs het Lijkenpad aan de Ruiten Aa

Ruiten Aa-pad, etappe 6

De 18 km lange etappe start in Ter Apel en eindigt in 9551 AE Sellingen.

Deze etappe brengt de wandelaar naar Sellingen langs de Bosbeek, over het Ruiten Aa-kanaal met een kabelbaan en over de Leidijk naar de Duitse grens. De Bosbeek heeft nog iets bijzonders: je kunt het water via stapstenen oversteken. Het hoeft niet, want er is ook een brug. Ook bijzonder is de kabelbaan over het kanaal, dat hoeft ook niet, maar dat betekent dan wel omlopen. Tussen Ter Apel en Sellingen is gedeeltelijk boerenland met wat minder wandelpaden. Ter overbrugging is er gekozen voor een fietsroute vlak over de grens in Duitsland. Geen natuurgebied, maar wel een heel rustig een uurtje lopen in het buitenland. Terug in Westerwolde passeren we de Kloosterboerderij met refter, winkel en terras Voorbij het kanaal gaan we via kleine paadjes door een afwisselend coulisselandschap naar Sellingen. Er zijn vlonders aangelegd om de natte gedeelten te overbruggen. In het dorp gaan we over het kerkpad langs de kerk uit de 14de eeuw. 48% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De ingang van het klooster in Ter Apel. De ingang van het klooster in Ter Apel.

Ruiten Aa-pad, etappe 7

De 18 km lange etappe start in Sellingen en eindigt in Vlagtwedde.

Deze etappe gaat via de Sellinger bossen, de Breedwisch en Ellersinghuizen naar het dal van de Ruiten Aa bij Vlagtwedde en het Park Emslandermeer. Ten noorden van de Breedwisch wordt het boerenland, in de vorige eeuw ontgonnen door de arbeiders van de werkverschaffing. Daar zijn veel rustige fietspaden door het veld of over houtwallen. Dan komen we bij het Ellersinghuizerveld dat in verband met de Ecologische Hoofdstructuur is veranderd in een natuurgebied in wording, begraasd door koeien en geiten. Het is de bedoeling dat het kleinschalige landschap van omstreeks 1850 wordt hersteld als cultuurhistorisch erfgoed en wordt teruggebracht in de toestand zoals het was vóór de ontginningen. We lopen ook langs het Lieftinghsbroekbos, een Natura 2000 gebied, bedekt met blauwgrasland, een zeldzaam bloemrijk gras met onder meer orchideeën. Het is niet toegankelijk. Wel toegankelijk met vele wandelpaden is het dal van de Ruiten Aa. 51% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De houtwal aan de Noordesweg in Sellingen De houtwal aan de Noordesweg in Sellingen

Ruiten Aa-pad, etappe 8

De 13 km lange etappe start in Vlagtwedde en eindigt in Onstwedde.

Deze etappe start bij restaurant Roegh van het Park Emslandermeer en gaat door het dal van de Ruiten - en de Mussel Aa naar Ter Wupping, Höfte, het Stobke, het Dr.Hommesbos en Onstwedde. Een pad langs de slingerende Ruiten Aa biedt uitzicht over het dal. Het Mussel Aa – kanaal daarentegen is strak. In het bos kronkelen de paden weer. En dat is ook zo in het stroomgebied van de Mussel Aa: een oud coulisselandschap met rivierduinen, bosjes, waterloopjes, natte graslanden, windsingels en kleine akkers. Onderweg lopen we langs een prachtige boerderij, een rijksmonument. Aan het einde van het pad naar Holte is sinds 1983 een kunstwerk, de Hooiruiters. Dat zijn piramidevormige stellages voor het drogen van gras. Een hoger gelegen zandweg, het Stobke, een bult in het veld, een overblijfsel uit de late ijstijd, gaat naar Onstwedde. In het Dr. Hommesbos zijn redelijk hoge morenen, overblijfselen van gletsjers. Kortom, een zeer afwisselende wandeling. 63% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

Winter in Westerwolde Winter in Westerwolde

Ruiten Aa-pad, etappe 9

De 14 km lange etappe start in Onstwedde en eindigt in Wedderveer.

Deze etappe start vlakbij de Juffertoren en brengt de wandelaar naar het dal van de Mussel Aa, de Ruige Berg, Ter Wupping en Oud Veele. Via vele houtwallen en een kerkepad komen we bij het Weddermeer en de Westerwoldse Aa, het verlengde van de Ruiten Aa bij Wedderveer en het startpunt van etappe 1. Het dal van de Mussel Aa ligt ten noordoosten van Onstwedde. Dit is een reliëfrijk coulisselandschap met rivierduinen, hoge essen, moerassen en slingerende waterloopjes. In Oud Veele lopen we langs het huisje van oud-politicus en medeoprichter van PROVO Roel van Duijn. Hij heeft daar biologische kaas gemaakt. Dit is het gebied van de houtwallen. De route gaat over en langs de wallen naar het noorden, naar Wedde. Tenslotte lopen we via het kerkepad naar het recreatiegebied de Wedderbergen. Langs dit pad is een diepe kolk, de Jeudenkolke, ontstaan door een dijkdoorbraak in 1686. Volgens het verhaal is een Joodse inwoner uit Wedde hier verdronken, omdat zijn paarden op hol sloegen. 79% van deze wandeltocht is onverhard.
Geïnteresseerd in de omgeving? Bezoek de VBT ( Vereniging Bevordering Toerisme ). Bekijk deze wandeletappe ⇢

De Nicolaaskerk met de Juffertoren De Nicolaaskerk met de Juffertoren